407. Willy Brandt

[Wat voorafging]

2210 uur. Brandt heeft zich na zijn ontmoeting met de pers even opgefrist, en is daarna in het gezelschap van Günther Guillaume, zijn vertrouwde adviseur, het park ingelopen. Het is een wandeling die hij in de tijd dat hij burgemeester was hier in Berlijn wel honderd keer heeft gemaakt. Het kasteelpark, Englischer Garten. De statig slingerende, geasfalteerde paden. De gazons, de romantisch aangelegde, steeds wisselende groepen bomen en struiken. Er is rond deze tijd niemand op de been. De bomen, de struiken, de gazons liggen er in de vrieskou en onder het licht van de lantaarns bij als een plaatje.
Helemaal tevreden is Brandt niet. Hij heeft weer ruzie gemaakt met Rut. De reis naar Berlijn heeft langer geduurd dan verwacht. En het overleg met Wehner was, zoals wel vaker, grimmig. Katholieken. Dat zijn machiavellisten van huis uit. Ook het eten op het Slot Bellevue is niet goed gevallen. En in zijn gesprek met de pers heeft hij om de een of andere reden de juiste toon niet weten te treffen. Een van de journalisten, een jonge vent die hij nog niet eerder had ontmoet - werkt voor Der Spiegel, denkt hij - zaagde hem hinderlijk door over de politieke perspectieven na het verdrag met de Polen. Een zekere Kresse, een SPD-raadslid uit Bremen, zou hebben gezegd dat de binnenlandse politiek van Brandts regering geen toekomst had. Hij had daar uitgebreid op geantwoord. Met een keur van argumenten. ‘Het was niet rationeel…’
Maar de jongen had hem met een laatdunkend lachje onderbroken. ‘Wat rationeel,’ zei hij. Hij was, voor een zo jong iemand, belachelijk cynisch. ‘De wereld is toch niet rationeel, Herr Bundeskanzler.’ Brandt schudt het hoofd. Beschamend is dat. Defaitistisch. Natuurlijk is de wereld rationeel. Ten diepste is de wereld rationeel. En zijn regering heeft natuurlijk wel degelijk toekomst. Zijn regering heeft alle toekomst van de wereld. En die toekomst is rationeel. Is maakbaar. De mens is in staat de toekomst vorm te geven. Dat is een grondgedachte van de sociaaldemocratie.
Maar de opmerking van de snotneus knaagt. 

Brandt wendt zich tot zijn metgezel, die, zoals altijd als hij met hem alleen is, een paar passen achter hem loopt.
‘Guillaume, Lieber, wat voer je uit?’