‘Democratisering,’ zegt Brandt. ‘Hoever gaan we met democratisering? Als we de weg inslaan die aan de universiteiten wordt bepleit, en in de straten van Berlijn, in de demonstraties van de zogenaamde APO, zetten we de deur open voor chaos. Dat heeft geen toekomst. Dat is duidelijk. Maar moet dat reden zijn om volledig in het defensief te gaan? Is er geen tussenweg? Een waarachtig progressieve benadering, waarbij er geen sprake van is dat de teugels worden losgelaten, maar waarbij de emancipatie van de burger serieus wordt genomen. De mondige burger, dat is toch niet alleen een politieke leus?’
‘Het bevalt mij hier niet Willy,’ zegt Guillaume nog een keer, waarschuwend.
‘Wat bedoel je?’ zegt Brandt verbaasd.
‘Het is hier niet veilig.’
‘Ach kom!’
‘Er heeft hier kort geleden nog een aanranding plaatsgevonden.’
‘Een aanranding.’ Brandt lacht. ‘Op wie van ons beiden hebben ze het gemunt, denk je?’
Guillaume mompelt wat.
Maar Brandt luistert niet. Hij laat zich, zoals vaak op dit soort avondlijke wandelingen, meeslepen door zijn behoefte om zijn gedachten een gearticuleerde, in het publieke debat bruikbare vorm te geven.
‘Het is zinvol om ook andere maatschappelijke sectoren dan alleen de overheidsinstituties te doordringen van het democratisch gedachtegoed,’ zegt hij peinzend. ‘Democratie is een groot goed. Maar het is niet zo dat men alle maatschappelijke terreinen formeel, en, hoe zal ik het zeggen, bureaucratisch, moet democratiseren. We moeten reëel zijn. Waar democratisering op het programma staat, is niet te allen tijde en a priori ook een bereidheid aanwezig tot verdraagzaamheid en efficiëntie.’
Guillaume kijkt nog steeds wantrouwend om zich heen.
‘Het is moeilijk,’ zegt Brandt. ‘We zullen voor de zoveelste keer het kunststukje moeten volbrengen om het juiste midden te vinden. De enige, o zo kwetsbare plek, waar alles in evenwicht blijft. En dat terwijl de oppositie en masse staat te springen op de rechterkant van onze balanceerstok, en de militanten op de linker.’
Hm, dat is misschien niet zo’n gelukkige beeldspraak.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten