De ommekeer kwam in 1965, toen ze - via Emmerich nota bene - kennis maakte met Irmgard Konopka. De eerste ontmoeting stond haar nog scherp voor de geest. Op Sylt was dat. Vroeg in de zomer, tijdens een vakantie. Hoe Emmerich Irmgard kende had hij haar natuurlijk nooit verteld. Waarschijnlijk via zijn werk. Ze huurden ieder jaar een vakantiehuisje in Wenningstedt en daar was hij op een ochtend met haar komen aanzetten. Frau Konopka was ook op Sylt, vertelde hij. Ze woonde met haar man, Reinhard Stuhl, ze wist wel, van Gerade Nun, in een van de villa’s in de duinen. Ze kenden dat huis wel, dat karkas met die verwaarloosde tuin. Magda knikte. Ze had Irmgard onmiddellijk herkend. Van de televisie. Maar in werkelijkheid was ze kleiner. En warmer. Overweldigend. Wel echt een vrouw voor vrouwen. Binnen de kortste keren stonden ze in de keuken met elkaar te praten, terwijl zij koffie zette. Ze praatte over vrouwendingen. Over de rol van vrouwen in de samenleving. Irmgard was begonnen over het privéleven. Dat stond Magda nog scherp voor de geest. Irmgard had haar uitgelegd, aan de hand van het voorbeeld van zichzelf, dat privéleven eigenlijk een reactionair begrip was. Het privéleven was een onderdeel van het bestaan dat afgesloten bleef van de samenleving. Er rustte een taboe op, maar dat leidde tot een specifiek soort uitbuiting, de uitbuiting waar vrouwen mee te maken hadden. Ze had daar geschrokken op gereageerd, maar Irmgard Konopka had haar uitgelegd hoe dat zat. Het had te maken met de oude, in wezen patriarchale identiteit van de man. Reinhard Stuhl was het daar helemaal niet mee eens natuurlijk, maar ja, als je eerlijk was, moest je wel toegeven dat hij belanghebbende was. Emmerich, die een heel patriarchale identiteit had, luisterde niet. Die zat in de huiskamer een boek te lezen.
De uitbuiting van de vrouw, dat was wel een groot woord, maar Irmgard was nooit bang voor grote woorden. En als je goed luisterde, dan kon je daar als het ware doorheen luisteren. Dan hoorde je dat wat ze zei, ondanks de grote woorden, betrekking had op de echte werkelijkheid. Het was een kwestie van analyse. Wat Irmgard deed was ervaringen abstraheren, en ze daardoor een algemene geldigheid geven. Welbeschouwd was dat heel erg knap. Irmgard Konopka was in staat de werkelijkheid als het ware op een hoger plan te tillen, zodat je, als je goed nadacht, het verband kon zien tussen jouw leven van alledag en andere, grotere dingen. Ze kon laten zien dat er een verband bestond tussen koffie zetten, eten koken, de huishouding doen en de machtsverhoudingen tussen de seksen. Ze kon blootleggen dat in de relatie tussen mannen en vrouwen de mannen in feite een dubbelspel speelden, iets wat zonder analyse en abstractie helemaal niet opviel. Iets wat vrouwen bijna nooit in de gaten hadden. En mannen, als het puntje bij het paaltje kwam, eigenlijk zelf ook niet.
In feite telden vrouwen niet mee, meende Irmgard. ‘Weet je,’ zei ze, ‘vrouwen krijgen weliswaar vrijheid van spreken. Maar niemand luistert. En er is ook niemand die moeite doet om te onderzoeken hoe het komt dat vrouwen zo slecht uit de verf komen.’ ‘Vrouwen kunnen weliswaar meedoen met wat er in de maatschappij speelt,’ zei ze. ‘Maar van vrouwelijke zelfbepaling kan geen sprake zijn.’
‘Vrouwelijke zelfbepaling,’ zuchtte Magda.
‘Vind je dat onzin?’ zei Irmgard terwijl ze haar scherp opnam.
‘Nee, nee,’ zei ze haastig. ‘Jij brengt onder woorden wat wij allemaal voelen.’
‘Dat is ook zo’n specifiek probleem van vrouwen,’ zei Konopka. ‘Vrouwen voelen. Maar zijn ze in staat die gevoelens onder woorden te brengen?’
‘Veel te weinig,’ zei Magda.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten